بهشت در كجاست؟ اديان ديگر مانند مسيحيت و يهوديت، با توجه به اينكه از اول از «تبيين معاد» طفره رفته‌اند، به اين سئوال پاسخي ندارند. و پيروان اين اديان موظف به بايگاني كردن هر گونه سئوال در مورد معاد هستند. و تنها به «پذيرش تعبّدي» بسنده مي‌كنند. اما اسلام بر اساس «ونزّلنا عليك الكتاب تبياناً لكل شيء»[2] اين سئوال را نيز تبيين و پاسخ داده است . . .

در سورة تكوير پس از بيان مراحل: مرگ خورشيد، مرگ كرة زمين، نبأ عظيم و زنده شدن براي محشر، نوبت به گشايش درب‌هاي بهشت مي‌رسد مي‌فرمايد: وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ: و آنگاه كه آسمان گشوده شود: مانند گشوده شدن هر چيز سر بسته.


 وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ: و آنگاه كه دوزخ برافروخته شود.


 وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ: و آنگاه كه بهشت به نزديك محشر كشيده شود.


راهي به آسمان باز و به وسيله آن ميان بهشت و محشر رابطه‌اي برقرار مي‌گردد. بهشت در آسمان اول است. كدام آسمان؟ بهشت آدمياني كه امروز در كرة‌زمين و نيز موجوداتي كه احتمالاً در ساير كرات زندگي مي‌كنند، در آسمان اول است. كه در اين قيامت با پيدايش آسمان جديد در روي آسمان جديد محشور شده و به آسمان بالاتر كه امروز آسمان اول ناميده مي‌شود خواهند رفت.


قدمي پيش گذارده و مسأله را به صورت بزرگ‌تر مطرح مي‌كنيم: در انفجارهاي عظيم قيامت‌هاي قبلي، يعني در هر كدام از شش روز «ستة ايّام» نيز موجودات عاقل و مكلفي بوده و به بهشت خودشان رفته‌اند.[4]

_____________________

[2]. آيه 89 سوره نحل.

[4]. در مبحث (تكرار قيامت‌ها) و «ستة‌ ايام» اين موضوع شرح داده شده، و از بيان امام باقر (ع) شنيديم كه فرمود: خداوند قبلاً هم موجودات عاقل آفريده و قيامت‌شان را برپا داشته و بهشتيان‌شان را به بهشت و دوزخيان‌شان را به دوزخ فرستاده، پس از شما مردم، نيز باز مخلوق عاقل خواهد آفريد.


اين حديث را از سه طريق و از سه سلسله سند، بحث كرديم. و ديگر از تكرار آنها خودداري مي‌شود. آنچه بايد در اينجا توضيح داده شود، اين است كه از هفت آسمان كه امروز وجود دارند روي شش تا از آنها بهشت است و روي آسمان هفتم بهشت نيست. زيرا آسمان هفتم انتهاي جهان خلقت است. شايد يك نگاه ديگر به تصوير ترسيمي نمادي در اينجا هم لازم باشد. احاديث معراج به ما شرح مي‌دهند كه رسول اكرم (ص) به بهشت وارد شده و بهشتيان را مشاهده كرده است كه مشغول برخورداري هستند. و نيز به ما مي‌گويند كه حضرتش در معراج افرادي را كه معذب بودند مشاهده كرده است. اين احاديث جزئيات زيادي از بهشت و دوزخ را شرح مي‌دهند.


از طرفي هم مي‌دانيم كه هنوز قيامتي كه در پيش روي جهان است برپا نشده و هنوز كسي به بهشت و دوزخ نرفته است. و هنوز صور اول و صور دوّم دميده نشده. پس اين بهشتيان و دوزخيان كه احوالاتشان در احاديث معراج آمده كيستند؟ و احاديث معراج مي‌گويند كه پيامبر (ص) مشاهدات مزبور از بهشت را، در آسمانها كرده است.


بعضي‌ها براي اينكه نتوانستند معاني اين احاديث را بفهمند، اقدام به تاويل همة احاديث معراج، بلكه دست به تاويل اصل معراج زده‌اند، كه ما كاري به آنها نداريم و آنان را به خداي‌شان مي‌سپاريم زيرا كه اينان «چون در حل مسئله وامانده‌‌اند صورت مسئله را پاك كرده‌اند».


و همچنين: وجود احاديث معراج از طرفي، و وجود احاديث «عمل» كه مي‌گويند بهشت به تدريج در اثر عمل‌ها ساخته مي‌شود، باعث شده است كه جنجال بزرگي در محافل كلامي و علمي مسلمانان برپا شود. عده‌اي با تكيه بر احاديث معراج مي‌گفتند كه بهشت خلق شده و كاملاً آماده است. و عده‌اي نيز با تكيه بر احاديث عمل، خصوصاً احاديث «تجسم عمل»، مي‌گفتند كه بهشت به تدريج و با صدور اعمال انسان‌ها ساخته مي‌شود. حتي بعضي پيدا شدند گفتند كه خداوند بهشت را در روز محشر بطور «خلق الساعة» خواهد آفريد.


امّا حقيقت اين است كه بهشت‌هاي قيامت‌هاي قبلي ساخته شده و افرادشان هم، هم اكنون در آنها هستند. ليكن بهشت مردمان امروزي كرة زمين (و شايد ساير كرات) عرصه‌اش موجود است. و اعيان آن با صدور اعمال انسانها، به تدريج ساخته مي‌شود.


-- در پست آینده میخوام درباره پذیرش تعبدی دین بنویسم, اگه اطلاعاتم به حد کفایت برسه --